اصغر زارعى
سوكو مورخوف آخرين مربى روسى ليگ بود كه بدون كسب مقام استقلال را ترك كرد. مرد يخى در سال ۷۸ هدايت آبى پوشان پايتخت را برعهده داشت و اكنون پس از ۸ سال، آندره چرنيشوف به عنوان هفتمين مربى روسى در تاريخ فوتبال ايران با شيرين فراز كرمانشاه پاى به ليگ برتر خواهد گذاشت. در طول ساليان گذشته اين مربيان روسى در فوتبال ايران فعاليت كرده اند:

ايگور نتو
با نام كامل ايگور الكساندريچ نتو و به عنوان كاپيتان تيم ملى شوروى سابق فاتح المپيك ۱۹۵۶ ملبورن شده بود. در جام جهانى ۱۹۶۳ براى شوروى بازى كرده بود و با اسپارتاك مسكو ۸ قهرمانى ليگ و حذفى شوروى را به دست آورده بود. نتو يكى از معروف ترين فوتباليست هاى شوروى بود كه پس از قهرمانى المپيك مدال با ارزش لنين را نيز دريافت كرده بود. وى در سال ۱۹۶۶ از فوتبال بازنشسته شد و به سراغ هاكى روى يخ رفت و موفقيت هاى زيادى را نيز در هاكى روى يخ كسب كرد. در سال ۱۳۴۹ و در حالى كه ۴۰ ساله بود به ايران آمد و هدايت تيم ملى ايران را بر عهده گرفت و نخستين مربى روسى فوتبال ايران شد. نتو حدود ۲ ماه رهبرى تيم ملى را بر عهده داشت و اين درحالى بود كه ايران يك سال قبل قهرمان آسيا شده بود. تيم تحت هدايت نتو با چند بازى تداركاتى با تيم هاى باشگاهى اروپا نظير اسلاويا پراگ و زسكا مسكو عازم بازيهاى آسيايى ۱۹۷۰ بانكوك شد و بدترين نتايج خود را تا امروز در اين مسابقات گرفت. يك شكست مقابل كره جنوبى و يك تساوى با اندونزى حاصل كار تيم نتو بود. ايران از مسابقات حذف شد و در برگشت نتو پس از ۲ ماه حضور در ايران راهى مسكو شد و دوباره به عشق قديمى خود، هاكى روى يخ پرداخت. وى در ۹ فروردين ۷۸ در سن ۶۹ سالگى درگذشت.

ايوگنى ليادين
كارخانه ذوب آهن اصفهان توسط مهندسان روسى ساخته و اداره مى شد و بنابراين حضور يك مربى روسى در تيم فوتبال اين كارخانه جاى تعجب نداشت. در مورد ليادين گفته مى شود كه او تأثيرات مثبتى بر تيم ذوب آهن داشت و هنوز هم شاگردانش از او به نيكى ياد مى كنند. ايوگنى ايوانوويچ ليادين در ۲ دوره هدايت ذوب آهن را برعهده داشت: دوره اول در قبل از انقلاب و دوره دوم در سال ۷۳.
ليادين كه سابقه بازى در تيم هاى دينامو و لكوموتيو مسكو را داشت، به عنوان مربى در سال هاى ۱۹۶۶ و ۱۹۶۷ جوانان شوروى را قهرمان اروپا كرده بود و در انستيتو ورزشى مسكو تحصيل كرده بود. در آذرماه ۵۳ وارد اصفهان شد و در فصل هاى ۵۴ و ۵۵ و ۵۶ سرمربى ذوب آهن در ليگ تخت جمشيد بود. ليادين از ذوب آهن يك تيم باشخصيت ساخت و جوانانى مثل كربكندى، چنگيز، شوقى، حاج رسولى، احمدزاده و ... را به فوتبال ايران معرفى كرد. تيم او در ۲ دوره در رده هشتم و نهم قرار گرفت.
دوره دوم فعاليت ليادين در ذوب آهن اما نتايج بدى به همراه داشت و اعتبار اين روسى مورد احترام را زير سؤال برد. بعد از ۱۶ سال خيلى چيزها تغيير كرده بود و ليادين از ۱۰ بازى فقط ۲ برد كسب كرد. شكست ۶- صفر ذوب مقابل پرسپوليس در اصفهان پرونده اين مربى ۶۸ ساله را در ايران بست و او براى هميشه از ذوب آهن رفت.

ايوان كونوف
درحالى كه بيوك وطن خواه پرسپوليس را در ميان مدعيانى چون پاس، استقلال و هما قهرمان ليگ كرده بود، على عبده رييس باشگاه پرسپوليس در يك اقدام عجيب امور فنى تيمش را به «ايوان ايوانوويچ كونوف» سپرد. كونوف در دهه چهل بازيكن تيم هاى اسپارتاك و دينامو بود و نام او به عنوان يكى از برترين گلزنان تاريخ ليگ شوروى ثبت شده است. وى فارغ التحصيل انستيتو ورزش و مدرسه عالى مربيگرى مسكو بود و قبل از ليادين مربى تيم جوانان شوروى بود. مستر كونوف از هفته سوم ليگ ۵۵ رهبرى پرسپوليس را برعهده گرفت و پرسپوليس تحت هدايت او با ۱۷ تساوى بيشترين تساوى در طول يك فصل را گرفت و تمام بردهاى او با اختلاف يك گل بود! وى يك مربى مؤدب و آرام بود و با بازيكنانش با احترام رفتار مى كرد طورى كه جواد الله وردى يكى از مدافعان پرسپوليس مى گويد كه يك بار او را در تركيب قرار نداده بود و بعداً از او عذرخواهى مى كند!
على رغم نتايج نسبتاً نامناسب، در هفته بيست و سوم پرسپوليس با كونوف به صدر جدول رسيد اما شكست در هفته ماقبل پايانى از نيرو در اهواز قهرمانى را از پرسپوليس گرفت. وقتى از او در مورد شكست مقابل نيرو سؤال شد گفت: «چه انگيزه اى وجود دارد وقتى مربى آينده تيم روى سكو نشسته است و شما اختيارى در مقابل بازيكنان خود نداريد؟» كونوف پس از ۹ ماه با عنوان نايب قهرمانى از پرسپوليس رفت و در راه آهن مشغول به كار شد اما در راه آهن فقط در ۱۱ بازى دوام آورد و با يك برد و ۷ باخت قبل از نيم فصل اخراج و به كشورش بازگشت.

يوگنى سوكومورخوف
۱۶ سال پس از كونوف، يك هموطن او راهى تهران شد تا هدايت تيم استقلالى را برعهده بگيرد كه طبق يك قانون عجيب و غريب در دسته سوم دست و پا مى زد. پس از سقوط استقلال بسيارى از بازيكنان سرشناس اين تيم مثل عابدزاده، مرفاوى و ... جدا شدند و سوكو با بازيكنان گمنامى مثل فكرى، مهرانپور، حاج اكبرى و ... بايد اين تيم را قهرمان كرده و به دسته اول مى آورد. سوكو ۴۸ ساله به عنوان بازيكن در پاختاكور و كراسنويارسك بازى كرده و سپس به عنوان مربى ورزش در دانشكده تربيت بدنى كراسنويارسك مشغول كار شده بود. او به مدت يك دهه آناليزور تيم ملى شوروى بود و در اوايل دهه ۹۰ سرمربى تورپيدو مسكو شد و با اين تيم در ليگ قهرمانان اروپا نتايج درخشانى گرفت. مرد يخى با اين پيشينه به استقلال آمد و در ۲۴ بازى دسته ،۳ ۱۵ برد به دست آورد و با پيروزى بر پلى اكريل قهرمان دسته سوم شد.
سوكومورخوف براى بار دوم در سال ۷۸ به استقلال آمد. على رغم نتايج نسبتاً مناسب در ليگ، شكست از الاتحاد در جام برندگان جام آسيا جايگاه او را متزلزل كرد و پس از تساوى مقابل فولاد در آزادى، طى يك كودتاى خاموش در ۵ اسفند ۷۸ بركنار و جايش را به منصور پورحيدرى داد.

لئونيد بيلفسكى
دكتر بيلفسكى بعد از قهرمانى استقلال در دسته سوم كه توسط سوكومورخوف حاصل شده بود، هدايت اين تيم را برعهده گرفت و جانشين هموطنش شد. بيلفسكى كه داراى بيش از ۲۰ سال سابقه مربيگرى در شوروى بود فقط در ۸ بازى سرمربى استقلال بود و پس از ۳ شكست متوالى مقابل بانك تجارت، چوكا و سايپا كه هر ۳ بازى در آزادى بود، در پايان نيم فصل اول اخراج شد. بيلفسكى فقط به مدت ۲ ماه در استقلال كار كرد و در تعطيلات بين فصل، جايش را به نصرالله عبداللهى داد و استقلال با اين مربى تا فينال ليگ نيز پيش رفت.

بوريس تيبليف
اين مربى روسى در زمستان ۷۶ به دعوت مسؤولان باشگاه تراكتورسازى به تبريز آمد تا اين تيم تبريزى را به روزهاى درخشان خود در اوايل دهه هفتاد بازگرداند. تيبليف فقط در ۷ بازى هدايت تراكتورسازى را برعهده داشت و فقط ۵ تساوى حاصل عملكرد او بود. وى در اسفند ۷۶ بركنار و با يك كارنامه ضعيف راهى روسيه شد.

آندره چرنيشوف
چرنيشوف ۳۹ ساله كه جوان ترين مربى خارجى تاريخ ليگ محسوب مى شود آخرين مربى از مكتب فوتبال روسيه است كه در ايران فعاليت خواهد كرد. او به عنوان يك مدافع سابقه عضويت در تيم ملى روسيه و حضور در جام ملت هاى اروپا ۹۲ را در كارنامه دارد و در ۱۱ باشگاه نيز بازى كرده است: از اسپارتاك و دينامو تا آنتورپ و اشتروم گراتس و گروتر فورث! وى به عنوان مربى نيز در اسپارتاك مسكو، جوانان روسيه، ديناموتفليس و ويتبسك بلاروس فعاليت كرده است و بايد ديد به عملكرد متوسط نسل مربيان روسى تداوم خواهد بخشيد يا نام خود را به عنوان بهترين مربى روسى در تاريخ فوتبال ايران به ثبت خواهد رساند.

زهرا اسدى
حالا ديگر هيچ نشانى از آن بازيكن حاشيه گذشته ندارد. مدت هاست از حاشيه ها فاصله گرفته و بى سر و صداتر از هميشه روزگار مى گذراند. اصلاً انگار نه انگار اين انصاريان، همانى است كه روزگارى حاشيه ها سايه به سايه اش حركت مى كردند و البته او هم به آنها «نه» نمى گفت! او اين روزها پخته تر و حرفه اى تر از تمامى اين سال ها، سكوت اختيار كرده تا به قول خودش «هر چه قسمت بود، همان شود». حالا ديگر حتى كنار گذاشتنش از استقلال هم دليل جالبى نيست كه او بخواهد بار ديگر «حاشيه » را تجربه كند!

خيلى بى سر و صدا شده اى؟
< انتظار ديگرى داشتيد؟
از على انصاريان، بله!
< ولى من حرفى ندارم و فعلاً فقط استراحت مى كنم.
انتظار اينطور جدا شدنت ازاستقلال را هم نداشتيم. حالا چه تصميمى دارى؟
< گفتم كه فقط استراحت. اين تنها برنامه ام است.
مگر مى شود؟
< حالا كه شده!
چرا يك مرتبه از استقلال كنار گذشته شدى؟
< باشگاه صاحب اختيار است و مى تواند هر تصميمى بگيرد. مربى هم قطعاً مى خواهد بهترين تيم و نفرات را داشته باشد و اين اختيار را دارند كه به راحتى تصميم بگيرند.
خودت انتظار چنين اتفاقى را داشتى؟
< فوتبال حرفه اى است و هر اتفاقى را بايد پذيرفت!
ولى تو يك فصل فوق العاده خوب را در استقلال سپرى كردى. قبول كن باور اين مسأله كمى سخت است.
< يك سال در خدمت استقلال بودم و سال بسيار خوب و بى حاشيه اى داشتم. در اين مدت تمام فكر و ذكرم موفقيت استقلال بود و همين برايم از همه چيز مهمتر است.
همه چيز آنطور كه دوست داشتم پيش رفت. نه كم كارى داشتم و نه به مشكل خوردم. الان هم در اختيار باشگاه هستم و هر تصميمى بگيرند بدون كوچكترين مشكلى مى پذيرم.
پشيمان نيستى از اينكه بعد از سال ها حضور در پرسپوليس قيد همه چيز را زدى و به استقلال رفتى و حالا هم با اين شرايط بايد استقلال را ترك كنى؟
< چرا بايد پشيمان باشم؟ فوتبال حرفه اى اين حرف ها را ندارد. مگر وقتى از پرسپوليس رفتم چه اتفاقى افتاد؟ ۹ سال براى پرسپوليس جان كندم و عرق ريختم. دست آخر گفتند تو را نمى خواهيم و بيرونم كردند. به هر حال باشگاه هم اختياراتى دارد و مى تواند هر تصميمى مى خواهد بگيرد. بايد به نظر باشگاه و مربى احترام گذاشت. مطمئن باشيد هر تصميمى استقلالى ها بگيرند، من «نه» نمى گويم و بدون هيچ حرفى مى پذيرم.
انگار بدت نمى آيد به پرسپوليس برگردى؟
< حرفى ندارم! گفتم كه فعلاً فقط استراحت مى كنم و هنوز فكر رفتن به هيچ تيمى را نكرده ام. حتى پرسپوليس. ۲ روز ديگر هم روز تولدم است و كمى بزرگتر مى شوم. شايد آن موقع به اين مسائل هم فكر كنم!
ولى هنوز نمى توانيم اين حرف را از على انصاريان بپذيريم.
< باور كنيد برايم هيچ اهميتى ندارد. فقط خوشحالم كه روز تولدم با تولد حضرت فاطمه زهرا همزمان شده.
قبول دارى كه باور اين حرف ها براى هوادارانت هم سخت است؟
< قبول دارم. من واقعاً به همه هوادارانم احترام مى گذارم و هواداران پرسپوليس و استقلال را به يك اندازه دوست دارم چون همه آنها هميشه به من محبت داشته اند.
 از چه تيم هايى پيشنهاد دارى؟
< فعلاً هيچى! هنوز فرصت زياد است. ۲ روز ديگر وارد ۳۰ سالگى مى شوم و بعد از اين همه سال پرهياهو ديگر اين چيزها برايم جذابيتى ندارد. اجازه بدهيد هر وقت همه چيز قطعيت يافت مى گويم به چه تيمى مى روم. خودتان مى دانيد كه من هيچ علاقه اى به بازارگرمى ندارم و به اين كارها عادت نكرده ام. معتقدم اصلاً اين كارها در حد و اندازه هاى من نيست. امسال تازه به اين آرامش رسيده ام و حالا مى گويم حيف كه ۶-۷ سال قبل اين رفتار را نداشتم واينقدر آرام و منطقى راجع به برخى مسائل رفتار نمى كردم. خودتان ديديد كه پارسال بدون هيچ حاشيه اى براى استقلال بازى كردم و هر طور آنها خواستند بودم.
از اين به بعد هم همين طور خواهم بود و مطمئن باشيد رفتن من به تيم هاى ديگر هنوز قطعى نشده و الان هر حرفى بزنم پايه و اساس درستى ندارد.
وقتى از پرسپوليس رفتى، خيلى ها مى گفتند حميد استيلى باعث جدايى ات بود. الان هم كه شايعاتى درخصوص بازگشت دوباره ات به پرسپوليس به گوش مى رسد، مى گويند استيلى حاضر به پذيرش تو نيست و در واقع او مانع اصلى بازگشت توست.
< من با هيچ كس مشكلى نداشتم و هيچ وقت نگفتم استيلى باعث جدايى من شد. مربى حق دارد بازيكنانش را خودش انتخاب كند ولى متأسفانه ما ايرانى ها عادت كرده ايم وقتى چيزى را از دست مى دهيم حسرت آن را بخوريم. گاهى نبودمان ثابت مى كند كه وقتى بوديم كسى قدرمان را نمى دانست. در اين باره هم نمى توانم نظر خاصى داشته باشم. فكر مى كنم مردم و هواداران زرنگ تر از اين هستند كه بخواهيم آنها را گول بزنيم.
اخيراً شايعه شده بود كه با على پروين توافق كرده اى و قرار است به استيل آذين بروى؟
< على پروين را هميشه دوست داشته و دارم. به شاگردى او افتخار مى كنم و خودم را مديون او مى دانم.
ولى واقعاً درخصوص رفتنم به استيل آذين هيچ صحبتى باعلى آقا نداشتم!
اين مسأله هم باور كرد نى نيست.
< حتماً خودتان ديده ايد كه تا امروز همه جوره پشت على پروين ايستادم و هرگز پشيمان نيستم. ياد گرفته ام كه هميشه به بزرگتر از خودم احترام بگذارم. الان هم مى گويم هيچ صحبتى براى پيوستن به استيل آذين با على آقا نداشتم ولى اگر بتوانم كمكى به اين تيم بكنم، دريغ نخواهم كرد و با افتخار اين كار را مى كنم.
يعنى احتمال دارد فصل آينده على انصاريان را در تيم على پروين ببينيم؟
< من كى گفتم به استيل آذين مى روم؟ گفتم اگر بخواهند كمك مى كنم و باز هم مى گويم هنوز درباره تيم جديدم تصميمى نگرفته ام.
اما بازى كردن انصاريان در ليگ يك كمى عجيب است.
< ما كه توقع زيادى از زندگى نداريم. به همين هم قانعيم ، خدا را شكر.
بالاخره كى تيم جديدت را معرفى مى كنى؟
< هنوز زود است! ان شاءالله تا ۱۰ - ۱۵ روز ديگر تصميم مى گيرم.
صحبت نگفته اى مانده؟
< روز مادر را به مادر خودم و تمامى مادران خوب دنيا تبريك مى گويم.

درحالى كه هنوز بسيارى از تيم ها تمرينات خود را آغاز نكرده اند ملوان بندر انزلى چهارمين هفته تمرينات آماده سازى خود را پشت سر مى گذارد. با شروع تمرينات ملوان بازيكنانى كه بعضاً گفته مى شد با اتمام قراردادشان از اين تيم جدا خواهند شد از جلسه اول در تمرينات حاضر شدند تا احمدزاده به حفظ مهره هاى خود اميدوار باشد. حفظ مهره هاى ملوان در پايان فصل يكى از مسائلى است كه براى هواداران اين تيم تبديل به يك رؤيا شده چون در پايان هر فصل تعداد زيادى از بازيكنان ملوان از انزلى كوچ مى كنند اما اتفاقى كه امسال رخ داد با سال هاى پيش متفاوت بود و حتى مازيار زارع كه عنوان مى شد از ملوان خواهد رفت با حضور در تمرينات اثبات كرد ملوان شرايط جديدى را نسبت به سال هاى پيش در حفظ مهره هاى خود تجربه مى كند. منهاى اين اتفاق بازيكنانى از ساير تيم ها نيز به تمرينات ملوان اضافه شدند تا واقعاً معلوم شود انزلى چى ها خود را براى حضورى قدرتمند در ليگ هفتم آماده مى كنند. پژمان نورى از پرسپوليس، بابك پورغلامى از فجر شهيد سپاسى، محمد همرنگ از ذوب آهن و محسن فروزان از پگاه گيلان چهره هايى هستند كه در اين مدت با پوشيدن پيراهن ملوان در تمرينات اين تيم شركت كردند و حتى بارها اعلام شد كه اين نفرات رسماً ملوانى شده اند به طورى كه احمدزاده در يك برنامه زنده از شبكه استانى باران خبر از حضور پژمان نورى در ملوان را داد.
اما تمام اين مسائل يك روى سكه بود چرا كه نه پژمان نورى به ملوان آمد و نه آنهايى كه قراردادشان تمام شده بود ملوانى ماندند!
پژمان نورى نخستين كسى بود كه پس از چند روز حضور در تمرينات ملوان از پيوستن به اين تيم منصرف شد البته يكى از نزديكان پژمان معتقد است وى را منصرف كردند.
اين فرد نزديك به پژمان نورى بازيكنى كه تلفن همراه ندارد (!!) مى گويد: «پژمان خيلى دوست دارد به ملوان بيايد اما پرسپوليسى ها به او گفته اند اگر بخواهد به ملوان برود ۴۰ درصد مبلغ باقيمانده از قراردادش را نخواهند داد. البته اين يكى از دلايل است و چيزهايى هم هست كه نمى شود گفت!»
ما براى در آوردن دلايل منصرف شدن پژمان نورى پيگيرى زيادى كرديم اما از قرار معلوم نورى خودش تمايل به حضور در ملوان را نداشت و بحث عدم پرداخت مابقى پول وى از سوى پرسپوليس يك بهانه است. محمد همرنگ هافبك ذوب آهن هم از روزهاى نخست در تمرين ملوان حاضر بود و حتى هفته پيش خبر امضاى قرارداد ۲ ساله همرنگ و ملوان در رسانه ها منتشر شد اما اين پايان كار نبود، همرنگ هم همانند نورى ناگهان از رفتن به تمرينات ملوان پشيمان شد و از تيم مطرح استيل آذين سر در آورد!
بعد از اين ۲ اتفاق اواخر هفته پيش اتفاقات جديدى رخ داد. مجتبى قربانى و هادى تأمينى كه با وجود اتمام قراردادشان در تمرينات حضور داشتند و براى تمديد قرارداد نيز اعلام آمادگى كرده بودند ناگهان به ليست غايبان ملوان اضافه شدند و از قرار معلوم در حال مذاكره و عقد قرارداد با تيم جديدى هستند!
چنين اتفاقات عجيبى آن هم در چند روز اخير سخت موجب دلخورى هواداران ملوان و حتى كادر رهبرى اين تيم شده! چرا كه اين بازيكنان در تمرينات ملوان شركت مى كنند كه اگر براى فصل تيمى پيدا نكردند بدون تيم نمانند اما به محض دريافت پيشنهادى بهتر به سادگى به تعهدات اخلاقى خود لگد مى زنند. البته در اين قاعده بايد نورى را مستثنى كرد چرا كه وى پيشنهادهاى زيادى دارد ولى بقيه … به نظر مى رسيد مسؤولان و مربيان ملوان نبايد به سادگى اجازه حضور هر بازيكنى را در تمرينات ملوان بدهند، حداقل براى زياد نشدن مسائل حاشيه اى!